Elektromagnit (EM) tolkunlaryny iberip ýa-da kabul edip bilýän antenna. Bu elektromagnit tolkunlaryň mysallaryna gün şöhlesi we jübi telefonyňyz tarapyndan kabul edilýän tolkunlar girýär. Gözleriňiz belli bir ýygylykda elektromagnit tolkunlary duýýan antennalary kabul edýär. "Her tolkundaky reňkleri (gyzyl, ýaşyl, gök) görýärsiňiz. Gyzyl we gök reňkler diňe gözleriňiziň duýup bilýän dürli ýygylykdaky tolkunlardyr."
Ähli elektromagnit tolkunlar howada ýa-da kosmosda birmeňzeş tizlikde ýaýraýar. Bu tizlik sagatda takmynan 671 million dollara (sagatda 1 milliard kilometre) deňdir. Bu tizlik ýagtylygyň tizligi diýilýär. Bu tizlik ses tolkunlarynyň tizliginden million esse tizdir. Yşygyň tizligi "C" deňlemesinde ýazylar. Wagtyň uzynlygyny metr, sekunt we kilogramda ölçäris. Ýadymyzda saklamaly geljek üçin deňlemeler.
Ýygylygy kesgitlemezden ozal, elektromagnit tolkunlaryň nämedigini kesgitlemelidiris. Bu haýsydyr bir çeşmeden (antenna, gün, radio diňi we başga bir zat) ýaýraýan elektrik meýdanydyr. Elektrik meýdanynda hereket etmek bilen baglanyşykly magnit meýdany bar. Bu iki meýdan elektromagnit tolkuny emele getirýär.
Älem bu tolkunlaryň islendik görnüşe girmegine mümkinçilik berýär. Emma iň möhüm görnüş sinus tolkundyr. Bu 1-nji suratda görkezilen. Elektromagnit tolkunlar ýerleşýän ýerine we wagta görä üýtgeýär. Meýdançadaky üýtgeşmeler 1-nji suratda görkezilen. Wagtdaky üýtgeşmeler 2-nji suratda görkezilen.
1-nji surat. Sinus tolkunynyň pozisiýanyň funksiýasy hökmünde çyzgysy.
2-nji surat. Sinus tolkunyny wagtyň funksiýasy hökmünde çyzyň.
Tolkunlar döwürleýin bolýar. Tolkun her sekuntda bir gezek "T" görnüşinde gaýtalanýar. Giňişlikde funksiýa hökmünde görkezilende, tolkun gaýtalanandan soňky metrleriň sany şu ýerde berilýär:
Bu tolkun uzynlygy diýilýär. Ýygylyk ("F" ýazylýar) diňe bir tolkun bir sekuntda tamamlanýan doly siklleriň sanydyr (iki ýüz ýyllyk sikl 200 Hz ýa-da sekuntda 200 "gers" ýazylan wagtyň funksiýasy hökmünde görülýär). Matematiki taýdan bu aşakda ýazylan formula.
Biriniň näçe tiz ýöreýändigi onuň ädimleriniň ululygyna (tolkun uzynlygyna) we ädimleriniň tizligine (ýygylygyna) baglydyr. Tolkun syýahaty tizligi boýunça meňzeşdir. Tolkun nähili tizlik bilen yrgyldaýandygyny ("F") tolkun her döwürde edýän ädimleriniň ululygyna ( ) köpeltsek, tizlik berilýär. Aşakdaky formulany ýatda saklamaly:
Gysgaça aýdylanda, ýygylyk tolkunyň nähili tizlikde yrgyldaýandygynyň ölçegidir. Ähli elektromagnit tolkunlar birmeňzeş tizlikde hereket edýär. Şonuň üçin, eger elektromagnit tolkun tolkundan has çalt yrgyldaýan bolsa, has çalt tolkunyň hem gysga tolkun uzynlygy bolmaly. Uzyn tolkun uzynlygy pes ýygylygy aňladýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 1-nji dekabry
