Öňki ara alyp maslahatlaşmadan dowam edip, antennalar dürli görnüşlerde we görnüşlerde bolsa-da, olary meňzeşliklerine esaslanyp giň derejede toparlara bölüp bolýar.
Tolkun uzynlygy boýunça: orta tolkunly antennalar, gysga tolkunly antennalar, ultra gysga tolkunly antennalar, mikrotolkunly antennalar...
Öndürijilik boýunça: ýokary güýçlendiriji antennalar, orta güýçlendiriji antennalar...
Ugurlylyk boýunça: köpugurly antennalar, ugurly antennalar, sektor antennalary...
Ulanylyşy boýunça: baza stansiýasynyň antennalary, telewideniýe antennalary, radar antennalary, radio antennalary...
Gurluşy boýunça: simli antennalar,tekiz antennalar...
Sistemanyň görnüşi boýunça: bir elementli antennalar, antenna massiwleri...
Şu gün biz baza stansiýalarynyň antennalaryny ara alyp maslahatlaşmaga üns bereris.
Baza stansiýasynyň antennalary baza stansiýasynyň antenna ulgamynyň bir bölegi we ykjam aragatnaşyk ulgamynyň möhüm bölegidir. Baza stansiýasynyň antennalary, adatça, içerki we daşarky antennalara bölünýär. Içerki antennalara adatça köpugurly potolok antennalary we ugurly diwara oturdylan antennalar girýär. Biz daşarky antennalara üns bereris, olar hem köpugurly we ugurly görnüşlere bölünýär. Ugurly antennalar has-da ugurly bir polýarlaşdyrylan antennalara we ugurly iki polýarlaşdyrylan antennalara bölünýär. Polýarlaşma näme? Alada etme, biz muny soňra ara alyp maslahatlaşarys. Geliň, ilki bilen köpugurly we ugurly antennalar barada gürleşeli. Adyndan görnüşi ýaly, köpugurly antenna signallary ähli ugurlarda iberýär we kabul edýär, ugurly antenna bolsa signallary belli bir ugurda iberýär we kabul edýär.
Daşarky köp ugurly antennalar şeýle görünýär:
Ol esasan taýak, käbiri galyň, käbiri inçe.
Köp ugurly antennalar bilen deňeşdirilende, ugurly antennalar hakyky dünýäde iň köp ulanylýar.
Köplenç ol tekiz panel ýaly görünýär, şonuň üçin oňa panel antennasy diýilýär.
Tekiz antenna esasan aşakdaky böleklerden ybarat:
Şöhlelendiriji element (dipol)
Reflektor (esasy plastinka)
Elektrik paýlaýjy ulgamy (iýmitlendiriji ulgamy)
Kapsulasiýa we gorag (antenna radomy)
Mundan öň, biz şol geň görnüşli şöhle saçýan elementleri gördük, olar aslynda baza stansiýasynyň antennalarynyň şöhle saçýan elementleridir. Bu şöhle saçýan elementleriň burçlarynyň belli bir nagyş boýunça hereket edýändigine üns berdiňizmi: olar ýa "+" görnüşinde, ýa-da "×" görnüşinde.
Biz muny öň "polýarizasiýa" diýip atlandyrdyk.
Radio tolkunlary kosmosda ýaýranda, olaryň elektrik meýdanynyň ugry belli bir kanuna laýyklykda üýtgeýär; bu hadysa radio tolkunlarynyň polýarizasiýa diýlip atlandyrylýar.
Eger elektromagnit tolkunyň elektrik meýdanynyň ugry ýere perpendikulýar bolsa, biz ony dik polýarlaşdyrylan tolkun diýip atlandyrýarys. Şonuň ýaly-da, eger ol ýere parallel bolsa, ol gorizontal polýarlaşdyrylan tolkundyr. Mundan başga-da, ±45° polýarlaşmalar hem bar.
Mundan başga-da, elektrik meýdanynyň ugry spiral görnüşinde aýlanyp hem bilýär, bu bolsa ellips görnüşinde polýarlaşdyrylan tolkun diýilýär.
Iki polýarizasiýa iki antenna elementiniň bir bitewilikde birleşip, iki garaşsyz tolkun emele getirýändigini aňladýar.
Iki polýarlaşdyrylan antennalary ulanmak öýjük örtügi üçin zerur bolan antennalaryň sanyny azaldyp, antenna gurnamak üçin talaplary azaldyp we şeýlelik bilen maýa goýumlaryny azaldyp, şol bir wagtyň özünde netijeli örtügi üpjün edip biler. Gysgaça aýdylanda, ol köp artykmaçlyklary hödürleýär.
Biz köpugurly we ugurly antennalar baradaky pikir alyşmalarymyzy dowam etdirýäris.
Näme üçin ugurly antennalar signalyň şöhlelenme ugruny dolandyryp bilýär?
Ilki bilen diagramma seredeliň:
Bu görnüşli diagramma antennanyň şöhlelenme nusgasy diýlip atlandyrylýar.
Kosmos üç ölçegli bolany üçin, ýokardan aşak görnüşi we öňünden arka görnüşi antennanyň şöhlelenme intensiwliginiň paýlanyşyny synlamagyň has aýdyň we has düşnükli usulyny üpjün edýär.
Ýokardaky surat, şeýle hem, ýarym tolkunly simmetrik dipollaryň jübütiniň döreden antenna radiasiýa nusgasydyr we ol ýalpyldap ýatan tekeriň görnüşine meňzeýär.
Bu barada aýdylanda, antennanyň iň möhüm aýratynlyklarynyň biri onuň radiasiýa diapazonydyr.
Bu antennany nädip has köp şöhle saçyp bileris?
Jogap - ony urmak bilen!
Indi radiasiýa aralygy has uly bolar...
Mesele şunda, radiasiýa görünmeýär we duýulmaýar; ony görüp ýa-da degip bolmaýar, şeýle hem ony surata düşürip bolmaýar.
Antenna teoriýasynda, eger ony "urmak" isleseňiz, dogry çemeleşme şöhle saçýan elementleriň sanyny köpeltmekdir.
Şöhle saçýan elementler näçe köp bolsa, şöhlelenme şekili şonça-da tekiz bolýar...
Bolýar, teker diske ýassyldy, signal diapazony giňeldildi we ol ähli ugurlara, 360 gradusda şöhle saçýar; bu hemme taraplaýyn antenna. Bu görnüşli antenna uzak, açyk ýerlerde ulanmak üçin ajaýypdyr. Şeýle-de bolsa, şäherde bu görnüşli antennany netijeli ulanmak kyn.
Şäherlerde, ilatly ýerleriň we köp sanly jaýlaryň köp bolan ýerlerinde, adatça belli bir ýerlere signaly üpjün etmek üçin ugurly antennalary ulanmak zerurdyr.
Şonuň üçin, biz köp ugurly antennany "üýtgetmeli".
Ilki bilen, onuň bir tarapyny "gysmagyň" ýoluny tapmaly:
Ony nähili gysmaly? Biz reflektor goşup, ony bir tarapyna goýýarys. Soňra ses tolkunlaryny "fokuslamak" üçin birnäçe öwrüji ulanýarys.
Ahyrsoňy, alan radiasiýa nusgamyz şeýle görünýär:
Diagrammada iň ýokary radiasiýa intensiwligine eýe bolan bölek esasy bölek diýlip atlandyrylýar, galan bölekler bolsa gapdal bölekler ýa-da ikinji derejeli bölekler diýlip atlandyrylýar we arka tarapynda arka bölek diýlip atlandyrylýan kiçijik guýruk hem bar.
Bu şekil biraz... baklažana meňzeýärmi?
Bu "baklažan" barada aýdylanda, onuň signal örtügini nädip iň ýokary derejä çykaryp bilersiňiz?
Köçede durup ony saklamak asla netije bermez; päsgelçilikler örän köp.
Näçe beýikde dursaň, şonça-da uzakda görüp bilersiň, şonuň üçin biz hökman has ýokary derejä çykmaga çalyşmaly.
Beýik belentlikde bolanyňyzda, antennany nädip aşak gönükdirýärsiňiz? Bu örän ýönekeý, antennany aşak egiň, şeýlemi?
Hawa, gurnama wagtynda antennany gönüden-göni egmek usullaryň biridir, biz ony "mehaniki aşak egmek" diýip atlandyrýarys.
Häzirki zaman antennalarynyň hemmesi gurnama wagtynda şeýle mümkinçilike eýedir; mehaniki gol munuň üçin hyzmat edýär.
Şeýle-de bolsa, mehaniki aşak egmek hem kynçylyk döredýär—
Mehaniki aşak egilme ulanylanda, antennanyň dik we gorizontal bölekleriniň amplitudalary üýtgewsiz galýar, bu bolsa antennanyň nusgasynyň düýpli bozulmagyna getirýär.
Bu hökman işlemez, sebäbi bu signalyň örtügine täsir eder. Şonuň üçin biz başga bir usuly, ýagny elektrik bilen aşak egmek ýa-da diňe elektron usulda aşak egmek usulyny ulandyk.
Gysgaça aýdylanda, elektrik bilen aşak egmek antennanyň göwresiniň fiziki burçuny üýtgewsiz saklamagy we meýdan güýjüni üýtgetmek üçin antenna elementleriniň fazasyny sazlamagy öz içine alýar.
Mehaniki aşak egilme bilen deňeşdirilende, elektrik bilen aşak egilme antennalary özleriniň radiasiýa görnüşinde az üýtgeşiklik görkezýär, aşak egilme burçlarynyň has uly bolmagyna mümkinçilik berýär we esasy we arka bölekleriň ikisi hem aşak gönükdirilendir.
Elbetde, amaly ulanylyşda mehaniki aşak egiliş we elektrik aşak egiliş köplenç bilelikde ulanylýar.
Aşak egiliş ulanylandan soň, şeýle görünýär:
Bu ýagdaýda, antennanyň esasy radiasiýa diapazony örän netijeli ulanylýar.
Şeýle-de bolsa, meseleler henizem bar:
1. Esasy bölek bilen aşaky gapdal bölek arasynda radiasiýa görnüşinde boşluk bar, bu bolsa şol ýerde signal kör nokadyny döredýär. Bu, adatça, "kölege täsiri" diýlip atlandyrylýar.
2. Ýokarky gapdal bölegi ýokary burça eýe bolup, has uzak aralykdaky ýerlere täsir edýär we öýjükleriň arasyndaky päsgelçilikleri aňsatlyk bilen döredýär, ýagny signal beýleki öýjüklere täsir eder.
Şonuň üçin biz "aşaky boşluk çuňlugyndaky" boşlugy doldurmaga we "ýokarky gapdal bölejiginiň" intensiwligini basyp ýatyrmaga çalyşmalydyrys.
Aýratyn usullar gapdal bölegiň derejesini sazlamagy we şöhle emele getirmek ýaly usullary ulanmagy öz içine alýar. Tehniki jikme-jiklikler birneme çylşyrymly. Gyzyklanýan bolsaňyz, degişli maglumatlary özüňiz gözläp bilersiňiz.
Antenler barada has giňişleýin maglumat almak üçin şu ýere giriň:
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 4-nji dekabry
