Radiasiýa antenna tarapyndan geçirilýän ýa-da kabul edilýän elektromagnit tolkunlaryň intensiwligini beýan edýän termindir. Islendik antenna suratlarynda antennanyň radiasiýa häsiýetlerini görkezýän diagramma onuň radiasiýa nusgasy hökmünde bellidir. Radiasiýa nusgasyny synlamak arkaly antennanyň funksiýasyny we gönükdirijiligini intuisiýa taýdan düşünip bolýar. Antenna tarapyndan radiasiýa edilýän güýç ýakyn meýdan we uzak meýdan sebitlerine täsir edýär.
Grafik taýdan, radiasiýa antennanyň burçluk ýagdaýynyň we radial aralygynyň funksiýasy hökmünde beýan edilip bilner. Bu matematiki funksiýa antennanyň radiasiýa häsiýetlerini beýan edýär, adatça elektrik meýdany E(θ,ϕ) we magnit meýdany H(θ,ϕ) bilen sferiki koordinatlarda görkezilýär.
Radiasiýa nusgasy
Antenna tarapyndan şöhlelendirilýän energiýa onuň şöhlelenme nusgasy bilen häsiýetlendirilýär. Şöhlelenme nusgasy şöhlelendirilýän energiýanyň kosmosda ugur funksiýasy hökmünde nähili paýlanýandygynyň grafiki görkezilişidir. Indi energiýa şöhlelenmesiniň tipik nusgalaryna göz aýlalyň.
Ýokardaky suratda dipol antennasynyň radiasiýa şekli görkezilýär. Şöhlelenen energiýa belli bir ugurlar boýunça çekilen şekil bilen görkezilýär, oklary bolsa radiasiýanyň ugruny görkezýär. Şöhlelenme şekillerini meýdan şekilleri ýa-da güýç şekilleri hökmünde klassifikasiýa edip bolýar.
•Meýdan şekili elektrik we magnit meýdanlarynyň funksiýasydyr we adatça logarifmik ölçegde görkezilýär.
•Kuwwat nusgasy elektrik we magnit meýdanynyň ululyklarynyň kwadratynyň funksiýasydyr we adatça logarifmik ölçegde, ýagny dB-de görkezilýär.
3D radiasiýa nusgasy
3D şöhlelenme nusgasy sferiki koordinatalarda (r,θ,ϕ) çekilen üç ölçegli grafik bolup, onuň başlangyjy koordinata ulgamynyň merkezinde ýerleşýär. Ol aşakdaky suratda görkezilişi ýaly görünýär —
Suratda üç koordinat okuny (x, y, z) aýdyň görkezýän köpugurly antennanyň 3D şöhlelenme nusgasy görkezilýär.
2D radiasiýa nusgasy
2D şöhlelenme nusgasyny 3D nusgasyny gorizontal we dik tekizliklere bölmek arkaly alyp bolýar. Netijede dörän iki nusga degişlilikde gorizontal tekizlik nusgasy we dik tekizlik nusgasy diýlip atlandyrylýar.
Ýokarda agzalyp geçilişi ýaly, suratda H we V tekizliklerinde köp ugurly antennanyň radiasiýa şekli görkezilýär. H tekizligi gorizontal şekli, V tekizligi bolsa dik şekli görkezýär.
Lobyň emele gelmegi
Şöhlelenme nusgalarynyň görkezilişinde dürli görnüşler köp duş gelýär, olar esasy we kiçi şöhlelenme sebitlerini görkezýär. Bu sebitler antennanyň şöhlelenme netijeliligini bahalandyrmaga kömek edýär. Has gowy düşünmek üçin aşakdaky surata serediň, ol dipol antennanyň şöhlelenme nusgasyny görkezýär.
Şöhlelenme görnüşinde, adatça, esasy bölek, gapdal bölekler we arka bölek bolýar.
•Giň meýdany öz içine alýan şöhlelenen meýdanyň esasy bölegi esasy bölek ýa-da esasy şöhle diýlip atlandyrylýar. Bu ýerde şöhlelenen energiýanyň iň ýokary konsentrasiýasy jemlenendir we onuň ugry antennanyň gönükdirijiligini görkezýär.
•Gapdal tarapa ýaýran radiasiýa şekiliniň beýleki böleklerine gapdal bölekler ýa-da kiçi bölekler diýilýär. Bular energiýanyň biderek sarp edilýän sebitleridir.
• Mundan başga-da, esasy bölekden doly garşy tarapda ýerleşýän, arka bölek diýlip atlandyrylýan bölek bar, ol hem gapdal bölekleriň bir görnüşidir. Bu ýerde hem energiýanyň ep-esli bölegi boş ýere harçlanýar.
Mysal
Eger radar ulgamynda ulanylýan antenna gapdal bölekleri döretse, nyşana yzarlamak örän kynlaşýar. Sebäbi bu gapdal bölekleri ýalan nyşanalary döredýär. Hakyky nyşanalary ýalan nyşanalardan tapawutlandyrmak örän kyn. Şonuň üçin, öndürijiligi ýokarlandyrmak we energiýany tygşytlamak üçin bu gapdal bölekleri basyp ýatyrmaly ýa-da ýok etmeli.
Düzeldiş çäresi
Şeýlelik bilen zaýalanan şöhlelenen energiýa ulanylmalydyr. Eger bu kiçi bölekler aýrylyp, şol energiýa bir ugra, ýagny esasy böleklere gönükdirilip bilinse, antennanyň ugurlylygy artýar we şeýdip onuň işini gowulandyrýar.
Radiasiýa nusgalarynyň görnüşleri
Radiasiýa nusgalarynyň umumy görnüşlerine aşakdakylar girýär:
• Ähli ugurly nagyş (ugursyz nagyş hem diýilýär): Bu nagyş, adatça, 3D görnüşde ponçik şekili hökmünde görünýär, 2D görnüşde bolsa sekiz şekilli nagyş emele getirýär.
•Galam bilen çekilen şöhle nagyş: Şöhle ýiti, ugurly galam ýaly görnüşe eýedir.
•Ýelpiji Şöhle Nyşany: Şöhle ýelpiji görnüşli nagyş alýar.
•Şekilli Şöhle Nagşy: Düzgünli nagşy bolmadyk birmeňzeş däl şöhle şekilli şöhle nagşy diýilýär.
Bu radiasiýa görnüşleriniň hemmesi üçin salgylanma nokady izotrop radiasiýadyr. Izotrop radiasiýa fiziki taýdan amala aşyrylyp bilinmese-de, ol möhüm salgylanma bolmagynda galýar.
Antenler barada has giňişleýin maglumat almak üçin şu ýere giriň:
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 10-njy apreli
